Resistentietoetsen

Resistentie tegen plagen en ziekten is belangrijk voor de gezondheid van een gewas. Bij het kiezen van een ras hebben telers behoefte aan betrouwbare informatie over resistenties. Naktuinbouw bevordert het gebruik van betrouwbare informatie over resistenties door middel van toetsen voor intern gebruik, door het aanbieden van resistentietoetsen aan klanten en door samenwerking met plantenkwekers en andere registratie-instanties voor de harmonisering van toetsprocedures, isolaten en standaardrassen.

Naktuinbouw voert verschillende types toetsen uit en bewaart isolaten en zaden van differentiële sets.

1. Resistentietoetsen voor officiële rasbeschrijvingen
2. Resistentietoetsen voor klanten 
3. Determinatie van isolaten
4. Verzamel- en leverservice voor isolaten
5. Leverservice voor differentiële sets

1. Resistentietoetsen voor officiële rasbeschrijvingen

Voor bepaalde groentegewassen moet informatie over resistentie worden opgenomen in de rasbeschrijving die vereist is voor het definiëren en beschermen van een ras. Naktuinbouw voert tenminste eenmaal per jaar resistentietoetsen uit waarbij op deze verplichte ziekteresistentiekenmerken getoetst kan worden.

Bedrijven willen vaak meer dan alleen maar de verplichte resistentiekenmerken opnemen in de officiële rasbeschrijving. Dit is mogelijk als het protocol van het bedrijf voldoet aan een officieel protocol dat is uitgegeven door CPVO. Naktuinbouw moet de door het bedrijf opgegeven resistentiekenmerken van het bedrijf kunnen controleren om kwekersrecht te kunnen verlenen op het ras of om het ras te kunnen toelaten. Naktuinbouw kan daarom ook deze niet-verplichte ziekteresistentiekenmerken toetsen. 

2. Resistentietoetsen voor klanten

Naast de resistentietoetsen voor officiële rasbeschrijvingen biedt Naktuinbouw ook ziekteresistentietoetsen aan als dienstverlening aan haar klanten. Hiervoor wordt hetzelfde officiële toetsprotocol gebruikt. Tarieven vindt u hier.
Er is een monster van 100 zaden vereist voor elke resistentietoets, zodat de toets onmiddellijk herhaald kan worden als dat nodig is.
De meeste aanvragen voor resistentietoetsen kunnen binnen 6 maanden worden afgehandeld; soms duurt dit een jaar. Als een toets urgent is, zal  Naktuinbouw proberen om de toetsplanning aan te passen.

3. Determinering van isolaten

Individuele isolaten van bepaalde pathogenen kunnen soms een zekere resistentie doorbreken.  Daarom kan het nuttig zijn fysio's te definiëren op basis van hun reactie op diverse duidelijk omschreven differentiële rassen. Naktuinbouw biedt een pathogenentoets aan voor het identificeren van Bremia lactucae fysio's met fysio-differentiërende slarassen en een toets voor het identificeren van Peronospora farinosa f. sp. spinaciae fysio’s met fysio-differentiërende spinazierassen. Tarieven vindt u hier.

Ook kunnen wij de fysio-identiteit van Fusarium oxysporum f.sp. lycopersici vaststellen. De prijs van deze en andere toetsen op pathogenen wordt op aanvraag verstrekt (e-mail). 

4. Verzamel- en leverservice voor isolaten

Naktuinbouw beheert een collectie van zo'n 70 isolaten van plantpathogenen. Deze collectie betreft virussen, bacteriën, schimmels en aaltjes en wordt gebruikt voor resistentietoetsen in verband met rassenregistratieproeven voor groentegewassen. De isolaten worden regelmatig met biotesten gevalideerd op gevoelige en, indien mogelijk, ook op fysio-differentiërende resistente rassen.

De isolatencollectie is ontstaan op initiatief van Naktuinbouw in samenwerking met 10 Nederlandse groentezaadbedrijven die allemaal lid zijn van Plantum, de Nederlandse brancheorganisatie voor het bedrijfsleven actief in de sector plantaardig uitgangsmateriaal. De 8 deelnemende bedrijven zijn (in alfabetische volgorde): Bejo Zaden, Enza Zaden, Monsanto Holland, Nickerson Zwaan, Nunhems, Pop Vriend Seeds, Rijk Zwaan en Syngenta Seeds. Zij ondersteunen het initiatief financieel met een jaarlijkse bijdrage die de kosten van het in stand houden en valideren van de isolaten dekt. De bedrijven zijn vertegenwoordigd in een werkgroep die tevens het platform vormt dat jaarlijks een workshop organiseert voor het verbeteren van de communicatie over vaak voorkomende resistentietoetsingsproblemen. Daarnaast stellen zij hun expertise ten dienste van het rassenregistratiesysteem.

Niet-leden kunnen ook gebruikmaken van de isolatenverzameling van Naktuinbouw als referentie voor resistentietoetsen. Aan niet-leden worden maximaal twee isolaten per kalenderjaar geleverd. Tarieven vindt u in de tarievenlijst. Voor leden is het aantal leveringen van isolaten onbeperkt en gratis.

De levertijd is voor de meeste isolaten één week. Bestellen kan via e-mail (ook voor vragen over andere isolaten kunt u hier terecht). De hoeveelheid inoculum is voldoende voor vermeerdering, maar niet voor het onmiddellijk toetsen op resistentie. Voor vers materiaal van obligate parasieten zoals Bremia lactucae en Peronospora farinosa f. sp. spinaciae kan de levertijd uiteenlopen van één maand tot één jaar. Er kunnen extra administratie- en leverkosten in rekening worden gebracht.

5. Leverservice voor differentiële sets

Voor Bremia lactucae en Peronospora farinosa f. sp. spinaciae distribueert Naktuinbouw ook zaden van een set van differentiële (= fysio-differentiërende) rassen, die nodig zijn voor het identificeren van specifieke fysio's van deze pathogenen. Zaden van de differentiële sla- of spinazierassen worden gratis verstrekt aan elke organisatie die belang heeft bij en zich inzet voor het harmoniseren van resistentietoetsen of het monitoren van de ontwikkeling van de genoemde pathogenen. De instandhouding van de differentiële sets is het resultaat van samenwerking tussen zaadbedrijven in het kader van de IBEB (International Bremia Evaluation Board) en de IWGP (International Working Group for Peronospora in spinazie).