Bij een plantenziekte is een plant aangetast door een schadelijk organisme. Bijvoorbeeld een bacterie, virus of schimmel. Bij een plaag veroorzaakt zo’n organisme veel overlast. Bijvoorbeeld omdat er heel veel insecten op de planten zitten of omdat de organismen lastig uit te roeien zijn.

Gereguleerde organismen

Binnen de Europese Unie (EU) zijn afspraken gemaakt om de schade door plantenziekten en plagen te beperken. Daarom zijn bepaalde bacteriën, insecten, schimmels, aaltjes en virussen aangewezen als 'gereguleerde organismen'. Deze organismen kunnen zoveel schade veroorzaken dat er extra maatregelen nodig zijn om ze te weren of bestrijden.

Er zijn drie soorten gereguleerde organismen: Q-organismen, PZ-Q-organismen en RNQP's.

1. Quarantaine-organismen (Q-organismen, Q's)

Quarantaine-organismen zijn schadelijke organismen als insecten, schimmels of bacteriën die niet of nauwelijks in de EU voorkomen. De schade aan gewassen veroorzaakt door deze organismen is groot. Ook kan er grote economische schade ontstaan. Er geldt een nultolerantie bij Q-organismen: bij de vondst ervan zijn direct maatregelen nodig. Meestal moet het Q-organisme uitgeroeid worden.

2. PZ-quarantaine-organismen (PZ-Q-organismen of PZ-Q's)

PZ-Q-organismen zijn ziekten of plagen die voorkomen in de EU. In sommige EU-lidstaten of gebieden in die lidstaat, zijn vrij van dit organisme. Lidstaten kunnen extra bescherming krijgen om vrij te blijven. Deze landen of gebieden worden beschermd gebied, protected zone of PZ genoemd. Bij handel naar een PZ zijn vaak extra eisen van toepassing. Belangrijk is natuurlijk dat alle gewassen bestemd voor die PZ vrij zijn van dit organisme. Landen met een PZ zullen bij aantreffen van het organisme overgaan tot uitroeiing.

3. Gereguleerde niet-quarantaine-organismen (RNQP's)

Regulated Non-Quarantine Pests (RNQP's) heten in het Nederlands 'gereguleerde niet-quarantaine organismen'. RNQP's zijn schadelijke organismen die voorkomen in meerdere EU-landen en niet uitgeroeid hoeven te worden. Bij bepaalde handel en vervoer van planten of plantaardige producten gelden er wel eisen voor RNQP's. Het doel van een RNQP-status is om schade aan het milieu en economische schade in een bepaalde bedrijfstak te voorkomen of te beperken. Daarom heeft het schadelijke organisme alleen een RNQP-status voor bepaalde gewassen bij specifieke toepassingen. Bijvoorbeeld voor appelbomen voor de fruitteelt.

Kwaliteitsziekten & -plagen

Niet alle ziekten en plagen zijn gereguleerde organismen. Ze vallen dan in de categorie kwaliteitsziekte of -plaag. Dit zijn algemeen voorkomende organismen die in meer of mindere mate schadelijk zijn voor planten. Voor kwaliteitsziekten en plagen geldt de norm 'visueel vrij' of praktisch vrij.

Enkele ziekten en plagen uitgelicht

Q-organisme:

Aziatische essenprachtkever (Agrilus planipennis)
Japanse kever (Popillia japonica)
Oost-Aziatische boktor (Anoplophora chinensis)

RNQP-organisme:

Bacterievuur (Erwinia amylovora)
Knolcyperus (Cyperus esculentus)

Kwaliteitsziekten en plagen (voorbeeld):

Californische trips (Frankliniella occidentalis)
Grauwe schimmel (Botrytis cinerea)

Meer informatie?

Voor meer informatie over andere ziekten en plagen verwijzen we u door naar de website van de NVWA.