Naktuinbouw draagt bij aan een duurzame voedselvoorziening en een gezonde leefomgeving. Als onafhankelijke autoriteit zorgen wij voor markttoegang tot geschikt, gezond en betrouwbaar teeltmateriaal.

Met onze inspecties, keuringen en onderzoeken houden wij toezicht op de productie en de verhandeling van teeltmateriaal, zodat ondernemers met vertrouwen hun producten nationaal en internationaal kunnen verhandelen. Wij leggen daarover verantwoording af aan de Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur.

Door kennis op te bouwen en te delen met bedrijven, overheden en organisaties – nationaal en internationaal – versterken we de sector en stimuleren we innovatie. We hanteren hoge normen in alles wat we doen en leggen verantwoording af aan overheid, ondernemers en maatschappij. Zo vergroten we samen de impact van de tuinbouwsector.

Naktuinbouw, in dienst van kwaliteit.

Werken volgens Europese richtlijnen en verordeningen

De Nederlandse Zaaizaad- en plantgoedwet en EU-Plantgezondheidsverordening vormen de basis voor onze keuringen. Met een kwaliteitsdocument en plantenpaspoort mogen bedrijven stekken, zaden, jonge planten en bomen binnen de Europese Unie (EU) verhandelen. Naktuinbouw controleert of bedrijven en hun teeltmateriaal aan alle eisen voldoen. Ook zien wij toe op het juiste gebruik van de plantenpaspoorten die in Europa verplicht zijn.

In het Naktuinbouw Keuringsreglement staat hoe wij onze keuringen en inspecties vormgeven. Daarbij betrekken we het kwaliteitssysteem van de leverancier en de maatregelen die door de producent genomen zijn.

Teeltmateriaal toetsen op ziekten en plagen

Toetsen geven inzicht in de kwaliteit van teeltmateriaal. De laboratoria van Naktuinbouw onderzoeken teeltmateriaal op aanwezigheid van schadelijke virussen, schimmels, bacteriën, nematoden of andere organismen. Met geavanceerde technieken en specialistische kennis toetsen wij teeltmateriaal naar de laatste stand van wetenschap en techniek en dragen wij bij aan betrouwbare resistenties. Met DNA-technieken kunnen wij steeds vaker de identiteit en herkomst van plantenrassen en ziekteverwekkers vaststellen. Dit doen wij voor bedrijven, ons rassenonderzoek (beheer referentiecollecties) en voor onze keuringen.

Identiteitsonderzoek wordt uitgevoerd op basis van gevalideerde protocollen. Waar mogelijk gebruiken wij DNA-merkers en andere technieken. Ook ontwikkelen wij nieuwe toetsen voor onze laboratoria en onze sector. Wij valideren ook toetsmethoden. Als het nodig is stellen wij een diagnose aan de hand van kenmerken en symptomen van ziek plantmateriaal. Dit doen wij in teeltmateriaal en eindproducten in groente-, boomkwekerij- en bloemisterijgewassen. Hierin werken wij nauw samen met specialisten uit binnen- en buitenland.

Bedrijven kunnen fruitgewassen via een quarantaineprocedure bij Naktuinbouw de EU binnenbrengen. Ook ontwikkelen wij ziektevrij teeltmateriaal van fruit- en siergewassen.

Inzetten voor goede kwekersrechtsystemen

Het kwekersrecht is voor veredelaars een onmisbaar instrument voor de (door)ontwikkeling van nieuwe plantenrassen. De ontwikkeling van een nieuw ras vraagt tijd, geld en inspanning. Kwekersrecht beschermt het intellectueel eigendom, zodat veredelaars kunnen profiteren van hun innovatie. 

Iedereen mag kwekersrechtelijk beschermde rassen gebruiken voor kruisingen en verdere ontwikkeling. Nieuwe rassen met ziekteresistenties verminderen de noodzaak van gewasbeschermingsmiddelen en dragen bij aan wereldwijde voedselzekerheid en een duurzame landbouw.

In Nederland beslist de Raad voor plantenrassen over kwekersrecht en toelating van rassen. Binnen de EU voert het CPVO deze taak uit. Naktuinbouw voert voor beide organisaties het DUS-onderzoek uit. DUS staat voor Distinctness (onderscheidbaarheid), Uniformity (uniformiteit) en Stability (stabiliteit).

Actief kennis delen met onze sector

Dit doen wij via excursies, stages en basisscholenprojecten. Voor medewerkers van bedrijven en instanties organiseren we ook bijeenkomsten, presentaties, opleidingen, trainingen en (wetenschappelijk) onderzoek. Wij werken wereldwijd samen op de gebieden ziekten, plagen, kwaliteit en kwekersrechtonderzoek. Dit doen wij onder meer met overheden en internationale organisaties.

Herkenbare topkwaliteit door erkenningssystemen

Bedrijven die teeltmateriaal van topkwaliteit produceren, kunnen die meerwaarde herkenbaar maken via deelname aan onze erkenningssystemen. Deze systemen ontwikkelden wij op verzoek van en samen met het bedrijfsleven. Bedrijven kunnen hiermee aantonen dat het materiaal aan hogere eisen voldoet. De verschuiving van de controle van Naktuinbouw naar interne kwaliteitsbewaking binnen bedrijven, ondersteund door audits, zet door. Dit vergroot de zelfstandigheid en verantwoordelijkheid van bedrijven, terwijl betrouwbaarheid en transparantie gewaarborgd blijven.

Ondersteuning bij ontwikkelingen in onze sector

In juli 2023 stelde de Europese Commissie twee nieuwe verordeningen voor die specifiek gaan over het in het verkeer brengen van alle teeltmateriaal behalve dat van siergewassen. De PRM-verordening (Plant Reproductive Material: groente- en fruitgewassen) en de FRM-verordening (Forest Reproductive Material: bosbouwkundig teeltmateriaal) zullen de bestaande richtlijnen vervangen. Deze veranderingen hebben invloed op ons werk en de sector. Ook in 2025 waren wij nauw betrokken bij de besprekingen in Brussel.

De besturing van Naktuinbouw

Naktuinbouw is een privaatrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan (zbo). Het heeft de stichting als rechtsvorm. Het stichtingsbestuur bestaat uit zes leden uit de sectoren en een onafhankelijke voorzitter. De sectorraden Bloemisterij-, Boomkwekerij- en Groentegewassen adviseren ons bestuur.

De tweehoofdige directie voert de dagelijkse leiding en wordt ondersteund door vijf domein- en afdelingshoofden. Jacq de Koning, domeinhoofd Gezondheid, Testen & Analyses, trad 1 augustus uit dienst bij Naktuinbouw. Directeur Jan Meiling volgde hem als interim-domeinhoofd op tot het einde van 2025. In november kondigde de directie aan dat vanaf 1 januari 2026 Bendert de Graaf het nieuwe
domeinhoofd is.

Adviescommissies vormen een klankbord voor het management en adviseren de sectorraden en het bestuur. De leden van bestuur, sectorraden en adviescommissies staan op onze website.

Nieuwe missie, visie en kernwaarden

Onze organisatie, klanten en de wereld om ons heen zijn continu in beweging. Daarom scherpten we in 2025 onze missie, visie en kernwaarden aan. Gedurende het jaar organiseerden we interne sessies met medewerkers en management om de vernieuwde richting samen te verkennen, te verdiepen en te laten landen in de praktijk. Tijdens deze bijeenkomsten haalden we input op, gingen we in gesprek over het ‘waarom’ en werkten we samen aan manieren om missie, visie en kernwaarden te verankeren in ons dagelijks werk en onze communicatie.

In maart stelde het bestuur de vernieuwde missie, visie en kernwaarden formeel vast, waardoor een breed gedragen basis is gecreëerd voor onze koers in de komende jaren.

• Missie: We dragen bij aan een duurzame voedselvoorziening en leefomgeving, door te werken aan wereldwijde toegang tot geschikt, gezond en betrouwbaar teeltmateriaal.
• Visie: Wij zijn een gewaardeerde en onafhankelijke autoriteit. Wij dienen het openbaar belang en onderkennen de behoeften van het bedrijfsleven. Door samen kennis op te bouwen en te delen, verbeteren we de kwaliteit van onze dienstverlening en daarmee de impact van de sector.
• Kernwaarden: betrouwbaar, verbonden en kwaliteit.

Samenwerking keuringsdiensten

De zes keuringsdiensten (BKD, COKZ, KCB, NAK, Skal en Naktuinbouw) zijn in 2025 nog nauwer gaan samenwerken. Er is vaker en op meerdere vlakken kennis gedeeld, om van elkaar te kunnen leren en efficiënter te kunnen werken. Wij zijn ons meer bewust geworden van onze positie als zelfstandige organisaties, die handelen vanuit het publieke belang. We trekken voortaan samen op, of stemmen af, in onze relatie met de overheid en de maatschappij.  

De keuringsdiensten spraken samen af op welke kenmerken ze beoordeeld kunnen worden, om te bepalen wanneer zij hun werk goed doen. Elke vijf jaar vindt zo’n beoordeling plaats. Dat is verplicht volgens de wet. Door deze afspraken worden alle keuringsdiensten nu op dezelfde manier beoordeeld.

Ook helpen we elkaar al langere tijd met personeel. In drukke tijden of op kwetsbare functies worden medewerkers bij een andere keuringsdienst ingezet. Om dit op een standaardmanier te doen, is één tariefmodel gemaakt. Kosten worden nu tussen de keuringsdiensten op één manier verrekend.

Ten slotte werkten we samen aan een betere veiligheid van computersystemen. Dit is nodig om te voldoen aan nieuwe wettelijke verplichtingen (NIS2). Een belangrijk deel hiervan is scholing van medewerkers op het gebied van digitale veiligheid. Door dit samen te organiseren, is veel geld bespaard.

Digitalisering en informatisering

We introduceerden een nieuwe samenwerkingsvorm, waarbij verschillende disciplines uit heel Naktuinbouw bij elkaar zaten in één ruimte. We werkten samen aan het op orde krijgen van de data, zonder tijd te verliezen door op elkaar te wachten. Na zes maanden concludeerden we dat deze werkvorm succesvol is, maar dat er meer nodig is om onze data op orde te krijgen. We hebben namelijk een complex applicatielandschap met veel afhankelijkheden en beperkingen. We realiseerden ons dat we de komende jaren gaan werken aan een digitale transformatie om te komen tot efficiëntere bedrijfsprocessen met eenduidig gebruik van gegevens, een eenvoudiger applicatielandschap en gebruikmakend van state-of-the-art-technologie. Hiervoor stelden we een Naktuinbouw-architectuurvisie vast die leidend is in de digitale transformatie, zodat we de juiste dingen doen en de dingen ook juist doen.

Naktuinbouw en duurzaamheid

We zetten belangrijke stappen om duurzaamheid structureel te verankeren in onze organisatie. In lijn met de groeiende verantwoordelijkheid binnen de sector én onze maatschappelijke opdracht stelden we een integraal duurzaamheidsplan op voor 2026–2029. Dit plan vormt de basis voor gerichte acties en meetbare resultaten in de komende vier jaar.

Met dit plan geven we richting aan een brede verduurzamingsopgave, die zowel onze interne bedrijfsvoering, als onze rol in de keten raakt. We streven naar een toekomstbestendige organisatie die verantwoord omgaat met energie, materialen en maatschappelijke impact.

In 2025 legden we hiervoor de basis, met een duidelijke focus op zes strategische duurzaamheidsambities. Deze ambities zijn:

1. Energie – 10% minder verbruik en CO2-uitstoot binnen twee jaar.
2. Mobiliteit – 25% minder fossiele kilometers binnen drie jaar.
3. Afval & Circulariteit – 20% minder restafval binnen twee jaar.
4. Watergebruik – 15% minder verbruik binnen drie jaar.
5. Gezonde leefstijl – Vitaliteit stimuleren via ons bedrijfsrestaurant.
6. Bewustwording & Gedrag – Samen duurzame keuzes maken, van inkoop tot kantoorgebruik.